Dúirt Stiúrthóir IMRAM, Liam Carson, go raibh “clár uaillmhianach curtha le chéile againn i mbliana a shásóidh gach éinne, tá súil againn.

“Beidh léitheoireachtaí ann mar is gnáth, mar aon le díospóireachtaí, ceardlanna, imeachtaí do na scoileanna, scannán, lainseálacha leabhar agus coirmeacha ceoil. Beidh sé go diail!

“I measc na n-imeachtaí móra beidh oíche ómóis do phríomhéigeas na Gaeilge, Máire Mhac an tSaoi; mórfhilí Rúiseacha ón Ré Airgid tiontaithe go Gaeilge agus go Béarla agus, ar ndóigh, an Tionscadal Dylan, amhráin de chuid an Bhaird aistrithe go Gaeilge ag cuid de mhórfhilí ár linne agus á gcur i láthair ag réaltóga glioscarnacha, ina measc Liam Ó Maonlaí agus Steve Cooney.”

An oíche anocht, rachaidh IMRAM ar aistear ar leith trí stair neamhinste Bhéal Feirste agus is iomaí gné den chathair sin a nochtfar.

Orthu sin a bheas páirteach san imeacht – a bheas ar siúl ar 7in sa New Theatre ar Shráid Essex Thoir – tá Gearóid Mac Lochlainn, Philip Cummings, Seán Ó Dúrois agus Tina McSherry, agus cuirfidh an ceathrar cumasach seo meascán d’fhocail agus d’fhuaim i láthair an lucht éisteachta.

Tá nós* ag súil go mór fosta leis an Tionscadal thuas luaite ina mbeidh amhráin Bob Dylan féin le cloisteáil i nGaeilge ag Liam Ó Maonlaí, Caoimhín Mac Giolla Catháin agus eile, uilig faoi stiúir Steve Cooney.

Is in Crawdaddy, Sráid Fhearchair, a bheas an cheolchoirm seo ar siúl ar 8in Dé Domhnaigh 27 Meán Fómhair.

Téann IMRAM ar aghaidh go dtí 29 Meán Fómhair agus tá tuilleadh eolais le fáil anseo.

Anois tá coimic againn.

Rí Rá is teideal don chéad sraith ó Coimicí Gael, togra de chuid an chartúnaí as an Chlár, Aidan Courtney.

“Bhí an smaoineamh agam ó bhí mé ar choláiste go mbeadh sé iontach dá mbeadh greannán Gaeilge ar nós an Beano nó Dandy ann, agus fiú rud éigin do léitheoirí fásta chomh maith,” arsa sé.

“Ní raibh aon rud sa mhargadh mar sin tar éis tréimhse a chaitheamh i gCeanada ag staidéar greannán Fraincise chuaigh mé i dteagmháil le Foras na Gaeilge leis an choincheap a bhí agam.”

Thug an Foras go leor airgid dó chun eagrán samplach a chur le chéile, a dháil sé amach chuig Gaelscoileanna na tíre, agus tá sé féin ag obair anois go deonach ar an togra.

“Tá daoine as gach cearn den tír páirteach ann, dhearaigh Bob Byrne ó Camnut Comics an clúdach mar shampla agus rinne Muireann Lalor an leagan amach.

“I mí na Samhna iarradh orm bheith ar phainéal cainte ag an Dublin Comic Convention in éineacht le daoine ó Marvel Comics mar sin tá an focal á scaipeadh de réir a chéile.”

Dírithe ar dhaoine idir 8-14, tá caighdeán an-ard léaráidí agus teanga ag Rí Rá, agus tá súil ag Aidan leanúint leis agus leathnú amach sa todhchaí le díolamaí i stíl Asterix and Tintin, déanta ar fad ag scríbhneoirí agus ealaíontóirí Éireannacha.

Gach rath air!

Breis eolais le fáil ag www.aidancourtney.blogspot.com

Pat the Pipe Píobaire
le Colm Ó Snodaigh
(2006, Coiscéim)

Caithfidh mé a rá gur bhain an leabhar seo geit asam. Ní raibh a leithéid feicthe ná léite as Gaeilge riamh cheana agam.

Leabhairín gearr atá ann, ach ceann iontach mealltach. Tá téagar i ngach líne. Sleamhnaíonn sé faoi do chraiceann agus téann sé i gcion ort i ngan fhios duit.

Seo blas de: “D’fhan an nóta liom ‘s thuig mé fáth mo bhuartha, fáth mo bheatha, fáth mo bhriste, ‘s thuig mé an fáth go mbím ag seinnt ‘s an tuiscint a thugann an tseinnt dom, an cneasú, an ceansú.”

Scéal é faoi charachtar lách cineálta, Pat the Pipe, a d’fhag a phost, a bhean agus a theach nuair a tháinig meath ar shláinte a mheabhrach agus  chuaigh amach ar na sráideanna ag casadh na bpíob.

Is scéal ionraic, macánta é. Tugann sé léargas iontach ar saol grúpa imeallach i mBaile Átha Cliath – bodaigh dhíomhaoine, diomailteoirí, ceoltóirí sráide, drugadóirí.

Cé nach bhfuil ann ach cúpla caibidil ghearr cuirfidh sé ag gol agus ag gáire tú.

Tá an t-atmaisféar a chruthaíonn an Snodach (ball den ghrúpa Kíla, gan dabht!) chomh sochreidte sin go dtéann gach aon chor sa scéal go smior ionat – ó bhás Pat the Pipe d’ailse ae, go dtí an greadadh millteach a fuair Mongó bocht ag bun an lána in aice Caspar & Gambini’s, é caite i measc na málaí dubha bruscair ar feadh dhá lá sular thángthas air.

Insítear an scéal i bhfoirm sleachta as dialann Pat the Pipe a fuarthas tar éis a bháis – beart cóipleabhar scoile lán lena pheannaireacht chúramach néata ag cur síos ar a shuim sna píoba agus i bpíobairí agus ag trácht ar ghnáthimeachtaí a shaoil – “8.30 dúiste, dhá press-ups – focan deacair. 9.00 tóst ‘s tae.”

Cé go n-úsáideann Pat mionnaí go minic, tá meon aoibheann fileata aige agus is dán grá do Bhaile Átha Cliath sna hOchtóidí cuid mhór don leabhar. ”Beagáinín ciotrúnta im’ cheann inniu – m’aigne ag éirí beagáinín scaipthe ’s suaite. Síos liom chuig droichead na canálach ar Shráid Bhagóid . . . fé scáth na gcrann seiceamair, agus seasaim ar an loc ag breathnú síos ar an eas Niagrach, leis na málaí plaisteacha ildaite ag a bhun, na buidéil chraptha dhonna ceirtlise, tralaí siopadóireachta Quinnsworth, iarsma rothair agus cón páirceála dearg ‘s bán, agus éistim go cúramach leis an eas agus é ag buachaint ar fhothram na síor-thráchta agus an manglam tranglam.”

I dteannta sleachta Pat tá píosaí gearra ann freisin ó chairde leis, atá curtha in eagar ag an bhfear a fuair cóipleabhair Pat tar éis a bháis.

Iarrann sé ar dhaoine a raibh aithne acu ar Pat a gcuid smaointe a roinnt – daoine ar nós an fhir ghnó agus iar-hippy a bhíodh ag díol t-léinte i siopa beag i George’s Street Mall a deireann, “…Focan pleidhce! Dhein mé iarracht gig a eagrú dó i Malaga blianta ó shoin… Cheapas i gcónaí go raibh an iomarca á chaitheamh aige.”

An iomarca dúb atá i gceist. An iomarca raithní. Úsáidtear focail iontach cruthaitheach sa leabhar do channabas agus na slite éagsúla ar féidir é a chaitheamh.

Is saothar fíor-ghreannmhar é don chuid is mó, ach saothar liteartha freisin, agus fileata fiú.

Seoidín beag, beacht, borb, gonta.

Éinne a bhí mar mhac léinn riamh, go háirithe i mBleá Cliath, feicfidh siad fírinne an leabhair.

Cuirfidh sé i gcuimhne dóibh laethanta na scoile agus na hollscoile nuair a bhí siad óg, amaideach, rómánsúil, díomhaoin agus leisciúil.

Fágfaidh mé na focail deiridh ag Pat the Pipe é féin – seo dhá ribe as a dhialann: “Foct-up fliuch inniu. Trí fhocal – tá mé i ngrá.”  Ansin, an lá dár gcionn: “Non-stop stealladh. Trí fhocal – níl.”

Manchán Magan

Níl an t-am againn go léir staidéir eacnamaíochta a dhéanamh mar sin cén dóigh le bheith ar an eolas agus ciall a bhaint as na ceannlínte reatha?

Bhuel tá cuid mhór leabhar amuigh ansin, leabhair don gnáthdhuine a dhéanann iarracht cursaí eacnaíochta a mhíniú ar bhealach suimiúil agus furasta a thuigbheáil. 

Seo na cinn is mó clú, níl na leabhair seo ar fáil i nGaeilge faraor agus is trua sin mar tá siad ar fáil go forleathan i dteangacha éagsúla an domhain.

Stair an airgid

Níl le sárú mar thús eolais ná The Ascent of Money: A Financial History of the World (Allen Lane) leis an staraí Albannach Niall Ferguson a bhí le feiceáil ar shraith teilifíse de chuid Channel 4 le déanaí chomh maith.

Sa leabhar seo déanann Mac Fhearghuis staidéar ar stair an chorais eacnamíochta mar a thuigeann muid inniu é, míníonn sé cad é mar a d’fhorbair an coras baincéireachta, an stocmharagadh srl.

Is scríbhneoir an-cumusach ar fad é Ferguson agus is léamh riachtanach an leabhar seo do dhuine ar bith atá ag iarraidh an domhan airgeadais a thuigbhéail. 

Is leabhar ar leith é seo ach ní thaitneoidh sé le gach duine mar is léir gur duine den éite dheis é Ferguson.

Very Short Introductions

Céard é an caipitleachas? Cárb as ar tháinig sé? Cad é an caipiteal seo? An féidir córas eile a chur i bhfeidhm? Tá na ceisteanna seo á bhfreagairt in Capitalism: A Very Short Introduction (Oxford) le James Fulcher.

Leabhar an-mhaith is ea é seo, mar atá an tsraith Oxford Very Short Introductions ar fad.

Leabhar eile sa tsraith sin ná Economics: A Very Short Introduction le Partha Dasgupta, atá spéisiúil, inléite, taitneamhach agus scríofa i stíl láidir díreach ach é lán ábhar ag an am céanna. 

Eacnamaíocht, mínithe

Anois, is é Naked Economics – Undressing the Dismal Science (W. W. Norton & Co.), le Burton G. Malkiel agus Charles Wheelan, an leabhar is mó clú agus cáil den seánra ‘popular economics’ agus is dócha go bhfuil an clú céanna tuilte aige.

Déanann sé go díreach cad atá scríofa ar an channa: iarracht chun an t-ábhar leadranach seo a mhíniú ar dhóigh shuimiúil.

Leabhar beag deas é fosta The Economic Naturalist: Why Economics Explains Almost Everything (Virgin Books) le Robert Frank. Tugann Frank iarraidh prionsabail na heacnamaíochta a mhíniú, ag baint úsáide as samplaí ón gnáthshaol.

Tá a fhios agam anois cén fáth ar chaith píolótaí Kamikaze clogaid agus cad chuige nach n-oibríonn DVD as Meiriceá anseo in Éirinn!            

Ba leabhar é seo áfach a bhí iontach suimiúil ag an tús ach caithfidh mé a rá gur éirigh mé rud beag bréan de. Ba bheag substaint a bhí ann sa deireadh.

Saothar eile a raibh móréileamh air ar fud an domhain ná Freakonomics: A Rogue Economist Explores the Hidden Side of Everything (Pengiun) le Steven D. Levitt agus Stephen J. Dubner.

Is é an fáth leis an rath ar an cheann seo ná go bhfuil idir shúgradh agus dáiríre, sult agus ábhar machnaimh: sin moladh mór do leabhar ar bith. 

Tá cuid mhór leabhar eile ar nós Freaknomics, The Economic Naturalist agus Naked Economics – na céadta acu i bhfírinne – agus ní dóigh liom gur gá iad uile go léir a léamh, má tá an triúr acu sin léite beidh ag éirí go maith leat.

Teidil Chlasaiceacha

Má bheas na teidil sin thuas léite, b’fhéidir go mbeadh duine agaibh réidh dul i ngleic le do leabhar nó dhó atá rud beag níos troma?

Cad faoi Capitalism and Freedom le Milton Friedman, biobla na heite deise agus chaipitlachas an tsaormhargaidh? Nó Wealth of Nations le Adam Smith (Oxford World’s Classics).

Más duine den eite chlé thú, b’fhéidir go gcuirfeá spéis in Das Kapital le Karl Marx, bunús teoiricí eacnamaíochta na gCumannach. 

Nó más duine den lár thú, bheadh do leabhar naofa féin agat ó thaobh chursaí eacnamaíochta de in The General Theory of Employment, Interest and Money le John Maynard Keynes (i. Keynesian Economics) ina bpléitear luach an gheilleagair mheasctha. 

Cibé ar bith, ní gá dúinn bheith aineolach agus na cúrsaí tábhachtacha seo á bplé. 

Beidh siad ábhartha i gcónaí agus, mar is léir dúinn ar fad faoin am seo, tá tionchar ag cúrsaí eacnaíomachta ar ár saolta ar fad, níl aon éalú as.

Ciarán Dunbar

Tá saol na blagála in Éirinn ag fás i rith an ama leis na mílte mílte iontráil scríofa ag blagálaithe na tíre le tamall anuas.

Anois tá 50 blagálaí i ndiaidh tarraingt le chéile agus leabhar a thugann léargas ar a saothar idirlín a fhoilsiú.

An chéad leabhar den chineál seo in Éirinn, tá scríbhneoireacht ó na blagálaithe is fearr sa tír le fáil in Homepages – Tales From The Irish Blogosphere, ina measc tá na colúnaithe Bryan Mukandi agus John Butler ón Irish Times agus Twenty Major, a bhfuil duais An Blag is Fearr bainte aige i nGradaim Bhlagála na hÉireann trí bliana as a chéile.

Tagann na scéalta ar fad faoi théama ‘an baile’ agus is í an t-aisteoir, scríbhneoir agus blagálaí Pauline McLynn a scríobh an réamhrá. 

Tá gach píosa scríbhneoireachta chomh hindibhidiúil leis an duine a scríobh agus cuimsíonn an leabhar réimse iontach pearsantachtaí, stíleanna scríbhneoireachta agus ábhair – tá greann agus tragóid, fíoras agus ficsean ann. 

Ní hamháin go bhfuil saothar ó bhlagálaithe scríofa sa leabhar ach tá ábhar ó ghrianghrafadóirí amaitéireacha chomh maith.

Is í an blagálaí Catherine Brodigan a chur an leabhar le chéile agus tá an t-airgead ó dhíol an leabhair – a cuireadh le chéile ar bhonn iomlán deonach – ag dul díreach go Focus Ireland, eagraíocht charthanach a chuireann seirbhísí agus tacaíocht ar fáil do dhaoine gan dídean in Éirinn. 

Breis eolais le fáil ag homepagesthebook.wordpress.com 

Balor
(2008, An tSnáthaid Mhór)

Balor is teideal don phictiúrleabhar is úra ó An tSnáthaid Mhór, na foilsitheoirí a chuir Gaiscíoch na Beilte Uaine i gcló dhá bhliain ó shin.

Agus a fheabhas a bhí an chéad leabhar sin, tá sé sáraithe acu leis an éacht seo. Idir léaráidí iontacha, ardchaighdeán an scéil, saibhreas na Gaeilge agus an pléisiúr a bhaineann leis an phacáiste iomlán, fágfaidh sé fanacht fhada ag aon léitheoir theacht ar leabhar chomh sultmhar céanna.

Is iad na léaráidí a sheasann amach leis an chéad spléachadh ar leathaigh an leabhair seo.

Tá eachtraí an scéil léirithe i bpictiúr ildathach, mionsonrach, a rinneadh le han-chúram agus a léiríonn dúil don scéalaíocht agus dúil do cheird na healaíne. Tugann léaráidí Andrew Whitson beocht d’fhocail agus do charachtair an scéil.

Sa lá atá inniu ann, ní hamháin go bhfuil bua na scéalaíochta ag imeacht in éag ach tá scil na samhlaíochta ag imeacht leis.

Cuidíonn na léaráidí seo rud leis an léitheoir iomlán an scéil a fheiceáil le súile a shamhlaíochta féin.

Déanann an scéal é féin cur síos dílis, dúchasach ar a tharla idir Tuatha Dé Danann agus na Fomhóraigh, Lúgh Lámhfhada agus Balor. Is scéal é atá lán le draíodóireacht, le cleasaíocht, le cathanna agus cogadh.

Agus mé ag léamh an téacs seo, mothaím arís guth gach seanchaí a chuala mé riamh sa Ghaeltacht ag gabháil scéil.

Tá insint Caitríona Hastings ar na heachtraí sna leathnaigh seo ag teacht le traidisiún na scéalaíochta mar a bhí leis na céadta, idir rithim, foclóireacht, comhréir agus íomháineachas, tá an téacs dílis do thraidisiún an bhéaloidis.

Is áis iontach é an leabhar seo chomh maith don té ar mhaith leis feabhas a chur ar a chuid Gaeilge.

Ar cúl an leabhair tá DVD ar a bhfuil agusíní deasa ag dul leis. Is féidir éisteacht le hiomlán an scéil á léamh ag Donáll Mac Giolla Chóill agus tá gearrscannán ar dhéanamh na léaráidí.

Léirítear go bhfuil bua na scéalaíochta fós beo le foilsiú an leabhair seo agus tá ardchaighdeán á leagan síos chomh maith ar mhaisiú leabhar.

Cuireann Balor saibhreas an bhéaloidis á chur ar fáil do ghlún úr arís i bhfoirm an-snasta.